W piątek 6 listopada Zaborski Park Krajobrazowy wraz z Gminną Biblioteką Publiczną w Charzykowach zaprosił na wykład „Rośliny pogranicza światów – botaniczne wątki w wierzeniach ludowych, obrzędach pogrzebowych i tradycjach zadusznych”.
Rośliny pogranicza światów – piątkowy wieczór pełen opowieści, zapachów i odkryć… O zmroku, wśród chyboczących płomyków świec i zapachu suszonych ziół, spotkaliśmy się, by wspólnie wyruszyć w niezwykłą wędrówkę przez świat dawnych wierzeń, obrzędów pogrzebowych i tradycji zadusznych. Głównymi bohaterkami opowieści były rośliny, które od wieków towarzyszyły człowiekowi w chwilach pożegnania, żałoby i pamięci o zmarłych.
W spotkaniu uczestniczyło liczne grono – ponad 30 osób! Niektóre opowieści i zwyczaje budziły spore zdziwienie. Mało kto wiedział o dawnych wiankach grobowych czy ziołowych poduszkach wkładanych do trumien. Zaskoczeniem dla wielu okazała się również historia potraw, które do dziś goszczą na naszych wigilijnych stołach. Makowce, makiełki, kutia i inne przysmaki z makiem mają bowiem znacznie starsze, obrzędowe korzenie. Wiążą się z dawną tradycją przygotowywania pokarmów dla dusz zmarłych przodków, które – jak wierzono – w szczególne dni, także w Wigilię, powracały do domów, by odwiedzić swoich bliskich. Makowa uczta była więc nie tylko częścią świątecznego jadłospisu, ale również symbolicznym gestem pamięci, gościnności i więzi z tymi, którzy odeszli. Niemałe zdziwienie wzbudził jeszcze jeden botaniczny smaczek – niepozorny chmiel. Ta dobrze nam znana roślina, kojarzona przede wszystkim z piwowarstwem, pojawiała się również w kontekście dawnych obrzędów pogrzebowych. Jej pozostałości odnajdywano w pochówkach królewskich, między innymi w grobach Zygmunta Augusta, Anny Jagiellonki i Stefana Batorego. Okazało się więc, że nawet chmiel ma swoją historię na pograniczu świata żywych i umarłych!
Prezentowane historie wywoływały różne reakcje: jedne fakty budziły zdziwienie, inne przywoływały nutę nostalgii, a jeszcze inne prowadziły do całkiem żartobliwych skojarzeń. Nie zabrakło też okazji do bliższego poznania prezentowanych ziół. Ich wygląd, zapach, a nawet smak wzbudzały duże zainteresowanie i zachęcały do rozmów oraz dzielenia się własnymi wspomnieniami.
Wydarzenie zorganizowaliśmy wraz z Gminną Biblioteką Publiczną w Charzykowach. Dziękujemy wszystkim za obecność, ciekawość i wspólnie spędzony wieczór. To było spotkanie, w którym ponownie botanika, historia i tradycja splotły się w jedną opowieść – nieco tajemniczą, momentami zaskakującą, ale przede wszystkim pełną życia.
Zaborski Park Krajobrazowy
